Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил жана тил саясаты боюнча улуттук комиссия жөнүндө маалымат


Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил жана тил саясаты боюнча улуттук комиссия (мындан ары – Улуттук комиссия) юридикалык жак болуп эсептелет, мамлекеттик мекеме катары мамлекеттик жана расмий тилдердеги аталышы жазылган, Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби түшүрүлгөн мөөрү, штампы жана бланктары, өз алдынча балансы, Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин Казыналык системасында алыш-бериш жана башка эсеби бар.

Улуттук комиссиянын юридикалык дареги: 720017, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары, Бөкөнбаев көчөсү, 182.

Расмий веб-сайты: www.mamtil.kg 

  • Улуттук комиссия «Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тилинин мындан аркы өнүгүшү жөнүндө»  Кыргыз Республикасынын Президентинин 1998-жылдын 20-январындагы № 21 Жарлыгына ылайык түзүлгөн.

Улуттук комиссиянын түзүмү:

Төрага – 1 бирдик;

Төраганын орун басары – 1 бирдик;

Маалыматтык талдоо бөлүмү – 7 бирдик;

Тил саясаты жана уюштуруу иштери бөлүмү – 7 бирдик;

Аймактардагы тил саясаты бөлүмү – 5 бирдик;

Тейлөөчү кенже кызматкерлер – 3 бирдик;

                                      Жалпы – 24 бирдик.

Улуттук комиссиянын алдындагы түзүмдүк мекемелер:

Окуу-маалымат борбору;

«Кыргыз тили» гезитинин редакциясы.

Улуттук комиссиянын алдында оперативдүү башкаруу укугунда ишмердүүлүгүн жүргүзгөн Окуу-маалымат борбору жана «Кыргыз тили» гезитинин редакциясы иштейт.

Улуттук комиссиянын алдындагы Окуу-маалымат борбору
 2006-жылдын 29-сентябрында түптөлгөн. Борбор «Кыргызтест» системасына ылайык мамлекеттик тилди билүү боюнча аудио, видео, көнүгүүлөрдүн жардамы менен окутуу (анын ичинде аралыктан окутуу) иштерин жүргүзөт.

«Кыргыз тили» гезитинин редакциясы 2008-жылдын 17-январында уюштурулган (Редактору – К.Токтошев). 

  • Улуттук комиссиянын «Кыргыз тили» төш белгиси 2006-жылдын
    10-мартында уюштурулган. Мамлекеттик тил гимни 2006-жылдын
     25-мартында кабыл алынган (сөзү С.Алтымышовдуку, обону Б.Алишеровдуку).
  • Улуттук комиссиянын жетекчилери: 

1998-ж. – Абдуразаков Ишенбай Абдуразакович, Мамлекеттик катчы;

1999-2003-жж. – Акматов Казат Акматович, орун басар, Мамлекеттик тил фондунун директору; 

1999-2000-жж. – Касиев Накен Касиевич, Мамлекеттик катчы; 

2001-2005-жж. – Ибраимов Осмонакун Ибраимович – Мамлекеттик катчы;

2005-2006-жж. – Сарыгулов Дастан Исламович, Мамлекеттик катчы;

2004-2006-жж. – Жумагулов Ташбоо Рахманбердиевич – орун басар, Мамлекеттик тил фондунун директору; 

2006-2007-жж. – Мадумаров Адахан Кимсанбаевич, Мамлекеттик катчы; 

2007-2009-жж. – Жумагулов Ташбоо Рахманбердиевич, төрага; 

2010-2011-жж – Ибраимов Азимжан Жаманакович , төрага; 

2011-2012-жж. – Момбеков Рыскелди Чыныбекович,  төрага; 

2013-2016-жж. – Эрматов Эгемберди, төрага; 

2017-2021-жж. – Ишекеев Назаркул, төрага.

2021-жылдын 21-январынан тартып Мусаев Сыртбай Жолдошович, төрага.


Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил жана тил саясаты боюнча улуттук комиссиянын функциялары

Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил жана тил саясаты боюнча улуттук комиссия өзүнө жүктөлгөн милдеттерге ылайык төмөнкү функцияларды жүзөгө ашырат:

-  Кыргыз Республикасында мамлекеттик тилди өнүктүрүү жана тил саясатын өркүндөтүү чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты ишке ашырат;

-  Кыргыз Республикасында мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн негизги багыттарын жана программаларын Кыргыз Республикасынын Президентине сунуштоо менен иштеп чыгат, ошондой эле алардын турмушка ашырылышын контролдоону камсыз кылат;

-  мамлекеттик тилди өнүктүрүү жана тил саясатын өркүндөтүү боюнча мамлекеттик уюмдардын ишин координациялайт;

-  мамлекеттик тилди үйрөнүү жана ушул процесстин мүмкүн болгон оптималдуу жолун жана ыкмаларын иштеп чыгуу боюнча иштерди уюштурат;

-   мамлекеттик тилди өнүктүрүү жана тил саясатын өркүндөтүү боюнча конкреттүү чараларды иштеп чыгууну уюштурат, аларды бекитет жана аткарылышын контролдойт;

-  мамлекеттик тилди өнүктүрүү тармагындагы илимий изилдөөлөрдүн натыйжалуулугун жогорулатуу жана алардын жыйынтыктарын практикалык иштерде жайылтуу боюнча чараларды көрөт;

-  окуу-методикалык колдонмолорду басып чыгарууга, мыйзамга ылайык мамлекеттик тилди билүүсү жөнүндө сертификаттарды жана маалыматтарды берүүгө уруксат берет;

-  мыйзамга ылайык мамлекеттик тилди эркин билүүгө милдеттүү болгон кызмат адамдарынын мамлекеттик тилди билүү даражасын аныктайт;

-  дүйнөлүк жана ата-мекендик маданияттын жетишкендиктерин мамлекеттик тилге которууга көмөк көрсөтөт;

-  көрнөк-жарнактардын, жарыялардын жана башка көрүнөө маалыматтардын (этикеткалардын, баалыктардын ж.б.) тексттеринин мамлекеттик тилге которулушуна көмөк көрсөтөт;

-  бала-бакчаларда, мектептерде, атайын (кесиптик) жана жогорку окуу жайларда мамлекеттик тилди окутуунун методикасын жакшыртуунун жолдорун иштеп чыгууга көмөк көрсөтөт;

-  зарыл окуу китеп, хрестоматия, сөздүктөрдү, кыргыз элинин рухий мурастарын пропагандалоого жана көркөм сөз байлыгын өркүндөтүүгө багытталган башка адабияттарды басып чыгаруунун тематикалык пландарын бекитип, алардын жүзөгө ашырылышын көзөмөлдөйт;

-  жогорку окуу жайларында мамлекеттик тилди өнүктүрүү жана тил саясатын өркүндөтүү тармагындагы кадрларды даярдоо жана алардын квалификациясынын жогорулашына көмөк көрсөтөт;

-   терминологияны өнүктүрүүгө, мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана башка мекеме-уюмдардын терминологиялык (тармактык) сөздүктөрдү иштеп чыгуу ишин уюштурат;

-  котормо материалдарынын сапатын жогорулатуу, котормочуларды даярдоо боюнча чараларды көрөт;

-  жарандардын жана юридикалык жактардын оозеки жана жазуу жүзүндөгү кайрылууларын, суроо-талаптарын жана арыздарын өз убагында кароону камсыз кылат;

-  Улуттук комиссиянын алдында түзүлгөн структуралык түзүмдөргө жетекчилик кылууну жана көзөмөлдүк жасоону камсыздайт;

-  китептерди, аудио-, видеоматериалдарды иштеп чыгууну жана чыгарууну уюштурат, конференцияларды, семинарларды, тегерек столдорду, дебаттарды, конкурстарды, фестивалдарды, юбилейлерди, коомдук жана мамлекеттик тилди өнүктүрүү чөйрөсүндөгү илимий, илимий-практикалык башка иш-чараларды өткөрөт, ошондой эле аларды каржылайт.