Жарыялар

Республикалык Көркөм окуу сынагын өткөрүү жөнүндө ЖОБО

 

  1. Жалпы маселелер
    • Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссия “Тарых жана маданият” жылынын алкагында, КР эгемендүүлүгүнүн 25 жылдыгына карата жана КР Президентинин 2013-жылдын 1-июлундагы “Кыргыз Республикасында мамлекеттик тилди өнүктүрүү жана тил саясатын өркүндөтүү боюнча чаралар жөнүндө” №155 Жарлыгына ылайык мамлекеттик тилдин колдонуу чөйрөсүн кеңейтүү, тил маданиятынын деңгээлин жогорулатуу, көркөм адабий чыгармаларды жайылтуу жана тил саясатын өркүндөтүү максатында республикалык Көркөм окуу сынагын жарыялайт.
    • Бул Жобо Кыргыз Республикасынын Жогорку жана кесиптик-техникалык окуу жайларынын (менчигине карабай) арасында жайылтылат. Жобо республикалык сынакты өткөрүү шарттарын жана тартибин аныктайт. Сынак 2016-жылдын 30-сентябрынан 2016-жылдын 31-октябрына чейин өткөрүлөт. Сынактын жыйынтыгы 17-ноябрь Эл аралык студенттер күнүнө карата чыгарылат.

 

  1. Сынактын максаты жана милдети:
    • Студенттерди китеп окууга кызыгуусун арттыруу жана үгүттөө;
    • Китеп окуу аркылуу дүйнө таанымын кеңейтүү;
    • Эл арасынан жаш таланттарды алып чыгуу жана аларга дем берүү;
    • Башка улуттагы балдардын кыргыз тилин жакшы билүүгө умтулуусуна шарт түзүү, алардын сөз байлыгын өнүктүрүү;
    • Дүйнөлүк жана кыргыз адабиятын окуу чөйрөсүн кеңейтүү;
    • Сүйлөө маданиятын көтөрүүгө салым кошуу;
    • Жаштарды мекенчилдикке тарбиялоо;
    • Кыргыз классиктеринин чыгармаларын (Ч.Айтматов, Т.Сыдыкбеков, А.Осмонов, А.Токомбаевж.б.) даңазалоо;
    • Чечендик өнөрдү өркүндөтүүнү ишке ашыруу.

 

  1. Сынакты өткөрүү тартиби

3.1.Сынак 2 тур менен өткөрүлөт:

  • Окуу жайлар ичинде 2016-жылдын 30-сентябрынан 2016-жылдын 31-октябрына чейин өткөрүлөт.  Сынактын жеңүүчүлөрү жөнүндө маалымат окуу жайлар тарабынан 2016-жылдын 1-ноябрына чейин КР Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиясына жиберилет.

— республикалык тандап алуу туру 2016-жылдын ноябрь айында эл аралык студенттер күнүнө карата өткөрүлүп, жыйынтыгы чыгарылат.

 

 

  1. Сынакка катышуу шарты:

4.1.Республикалык Көркөм окуу сынагына жогорку жана кесиптик-техникалык окуу жайларынын студенттери (улутуна карабастан) катыша алышат.

4.2. Республикалык сынакка ар бир окуу жайдан эң мыкты деп табылган бир гана студент катыша алат.

4.3. Республикалык сынакка катышуу үчүн табыштамага 3х4 өлчөмүндөгү сүрөт жана студенттик билетинин көчүрмөсү тиркелет (табыштама mamtil.kg сайтына жайгаштырылат).

  1. Сынакты уюштуруу шарты:

5.1. Уюштуруучу: Сынак КР Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссия тарабынан уюштурулат.

5.2. Маалыматтык колдоо: “Кыргыз тил” гезити ж.б. ЖМКлар

  1. Сынактын шарттары:

6.1. Сынак төмөнкү тапшырмалардын негизинде өткөрүлөт:

— Сынакта көркөм окуу үчүн (кайсы жанрда болсо да) бир эле чыгарма тандалып алынат.

 

6.2. Сынакка коюлган талаптар:

— көркөм окуу убактысы 3 мүнөттөн ашпашы керек;

— авторлук чыгармаларды аткарууга уруксат берилет;

— даяр фонограммаларды колдонууга тыюу салынат;

— сунушталган тексттерди жатка окуу керек;

— адабий материалдын көркөмдүк мааниси жаш куракка шайкеш келиши керек.

 

6.3. Сынактын тематикасы:

— тандалган чыгарма эл-жер, мекен, тарых, тил, эгемендик сыяктуу ж.б. мекенчилдикке үндөгөн темада болуусу зарыл.

 

6.5. Республикалык сынакта калыстар тобу тарабынан көркөм окууну баалоодо төмөнкүлөр эске алат:

—  аткаруучулук чеберчилик;

— дикция;

— мазмунга ылайык туюндуруу жөндөмү;

— көркөм текстти тандоодогу өзгөчөлүүлүк;

— сахнада өзүн алып жүрүүсү;

— адабий тилдин нормаларын сактоосу;

— сценалык костюм;

 

 

 

6.6. Баалоо

Сынактын катышуучуларына бирдей мүмкүнчүлүктөрдү түзүү үчүн, аткаруучулар төмөндөгүдөй топторго бөлүнөт.

1 топ – ЖОЖдордун студенттери;

2-топ – кесиптик-техникалык окуу жайларынын студенттери

 

Катышуучулардын өнөрүн, дареметин атайын түзүлгөн калыстар тобу баалайт.

 

  1. Байгелер фонду

7.1. Республикалык сынакта

Баш байге – 1 сыйлык

1 топ —  ЖОЖдордун студенттери

1-орун – 1 сыйлык

2- орун –  1 сыйлык

3- орун –  1 сыйлык

 

2-топ – кесиптик-техникалык окуу жайлардын студенттери

1-орун – 1 сыйлык

2- орун – 1 сыйлык

3- орун – 1  сыйлык

 

  • Андан сырткары өзүн жакшы көрсөтө алган катышуучулар кызыктыруучу сыйлыктар менен сыйланышат.

Эскертүү: Республикалык Көркөм окуу сынагы жөнүндө жобо жана билдирме Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын “mamtil.kg” сайтына жайгаштырылат жана “Кыргыз тили” гезитине жарыяланат.

Сынакты уюштуруу комитети: КР Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын билим берүү бөлүмү. Байланыш тел: 315773, 0551 996517

Дареги: Бишкек шаары Бөкөнбаев көч. 182

Сынактын уюштуруу комитети менен байланышуу убактылары 10.00дөн 16.00  чейин же mamtil.kg@mail.ru электрондук почтасы боюнча.

 

 

 

 

 

КР Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын төрагасы Эгемберди Эрматов жалпы мекендештерди 23-сентябрь Мамлекеттик тил күнү менен куттуктады:

Урматтуу мекендештер!

Быйылкы жыл – жалпы Кыргызстан калкы үчүн өзгөчө жыл. Бул жыл Кыргыз республикасынын Президенти тарабынан Тарых жана маданият жылы катары жарыяланган менен, аны эл-журтубуз “Тарых, Маданият жана Тил” жылы катары кабыл алышты. Анткени, булар бири-бири менен киндиктеш, эгиз.

2014-жылы “Мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн улуттук программасы” кабыл алынгандан бери өлкөнүн тил саясаты жеткилең аныкталды. Анын башкы мүдөөсү – өз эне тилин аздектеп сүйгөн, ошону менен бирге расмий жана кайсы бир чет тилин эркин билген жарандык коомду тарбиялоо. Бул багытта иш-аракеттер программага ылайык ырааттуу уланууда.

Улуттук программа кабыл алынгандан берки үч жыл аралыгында мамлекеттик тилди үйрөнүү жана иш кагаздарын мамлекеттик тилде жүргүзүү багытында тиешелүү камылга иштери жасалды. Ошентип, мамлекеттик тилди билүү муктаждыгы  түзүлдү. Эми бардык мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлер мамлекеттик, расмий жана кайсы бир чет тилин тиешелүү деңгээлде билүүгө милдеттүү. Эмдиги жылдан тартып алар атайын сынактан өтүп, тил билүү деңгээлин аныктаган тастыкмаларды алышат.

Ааламдашуу арааны күчөгөн калабалуу заман улут тилин унуткан эл мамлекетин, ага кошуп улут тарыхын, улуттук маданияты менен каада-салтын жоготуп, өз өңү, айырмалуу белгиси жок көптүн бирине айланарын айгинеледи. Ошондуктан мамлекеттик тилди өнүктүрүүгө жыл өткөн сайын арбын каражаттар жумшалып, ал иштер акырындап өз натыйжаларын бере баштады. Калганын жөндөп кетиш ар бир кыргызстандыктардын өз колундагы иш.

Мамлекеттик тилибиздин өрүшү кең, келечек жолу даңгыр болсун!

dsc_0014dsc_0020

Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссия бардык жогорку окуу жайларында ыктыярчылар ийримин түзүүгө чакырат

 

КР Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссия КРда 2014-2020-жылдары мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн улуттук программасына ылайык республикадагы жогорку окуу жайдын окутуучуларын жана студенттерин ыктыярчылардын ийримине чакырат.

Ыктыярчылык – мамлекеттик тилди өтө терең  урматтоого таянуу менен инсандык жоопкерчиликти жогорулатуу, бүгүнкү жашарды чынчылдыкка, адилеттүүлүккө, достукка бекем болууга, чыдамкайлыкка, жаратмандыкка, эмгекчилдикке, боорукер, айкөл болууга тарбиялоо менен социалдык активдүүлүккө дем берүүчү жана калыптандыруучу институт.

Ыктыярчылар ийрими – юридикалык жак болуп саналбаган өз алдынча уюм.

Ийримдин максаты:

  • мамлекеттик тилдин колдонуу чөйрөсүн кеңейтүү;
  • мамлекеттик тилди өнүктүрүү жана жайылтуу;
  • тил саясатын өркүндөтүү;
  • калктын сүйлөө маданиятын жогорулатуу
  • мекенчилдикти туу тутуу менен жаштарга ар тараптуу шайкеш тарбия берүү ж.б.

 

Ийримдин негизги ишмердүүлүгү:

  1. мамлекеттик тилди үйрөнгүсү келген жарандарга, башка улуттун өкүлдөрүнө кыргыз тилин үйрөтүү;
  2. мамлекеттик тилдин кадыр-баркын көтөрүү жана аны жаштар арасында жайылтуу;
  3. Кыргызстандын тарыхый-маданий баалуулуктарын сактоого үгүт жүргүзүү;
  4. кыргыз тилинин эң оорчундуу көйгөйлөрү жөнүндө иликтөөлөрдү, бейлөөлөрдү (мониторингдерди) жүргүзүү;
  5. көрнөк-жарнамалардын кыргызча жана сабаттуу жазылышына багыт берүү;
  6. мамлекеттик тил саясатын өркүндөтүүгө багытталган ар кандай акцияларды, семинар-тренингдерди, форум, кереге кеңеш, жыйын, талкууларды уюштуруу жана өткөрүү.

 

Аткарылуучу негизги иштердин түрлөрү

  • Машыктырууларды (тренингдерди) уюштуруу;
  • талкуулар
  • тестөө
  • викториналар
  • сынактар
  • иш-чараларга катышуу;
  • кереге кеңештер
  • аң сезимге чабуул ж.б.                                                                                                            Ыктыярчылар ийриминин жобосу(Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын төрагасы Э.Эрматов тарабынан 2016-жылдын 14-апрелинде бекитилген.)
    1. Жалпы жоболор

    Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын жобосуна, “Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тили жөнүндө” мыйзамына, “Кыргыз Республикасынын Президентинин 2013-жылдын 1-июлундагы №155 жарлыгына, Кыргыз Республикасында 2014-2020-жылдары мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн улуттук программасына ылайык Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссия тарабынан республикадагы жогорку окуу жайдын окутуучуларынан жана студенттеринен турган ыктыярчылар ийрими түзүлөт.

    Ыктыярчылык – мамлекеттик тилди өтө терең  урматтоого таянуу менен инсандык жоопкерчиликти жогорулатуу, бүгүнкү жашарды чынчылдыкка, адилеттүүлүккө, достукка бекем болууга, чыдамкайлыкка, жаратмандыкка, эмгекчилдикке, боорукер, айкөл болууга тарбиялоо менен социалдык активдүүлүккө дем берүүчү жана калыптандыруучу институт.

    Ыктыярчылар ийрими – юридикалык жак болуп саналбаган өз алдынча уюм. Ыктыярчылар ийрими ушул жобонун жана башка укуктук ченемдик актылардын  негизинде иш алып барат.

    1. Ийримдин максаты:
    • мамлекеттик тилдин колдонуу чөйрөсүн кеңейтүү;
    • мамлекеттик тилди өнүктүрүү жана жайылтуу;
    • тил саясатын өркүндөтүү;
    • калктын сүйлөө маданиятын жогорулатуу
    • мекенчилдикти туу тутуу менен жаштарга ар тараптуу шайкеш тарбия берүү ж.б.

     

    1. Ийримдин негизги ишмердүүлүгү:
    2. мамлекеттик тилди үйрөнгүсү келген жарандарга, башка улуттун өкүлдөрүнө кыргыз тилин үйрөтүү;
    3. мамлекеттик тилдин кадыр-баркын көтөрүү жана аны жаштар арасында жайылтуу;
    4. Кыргызстандын тарыхый-маданий баалуулуктарын сактоого үгүт жүргүзүү;
    5. кыргыз тилинин эң оорчундуу көйгөйлөрү жөнүндө иликтөөлөрдү, бейлөөлөрдү (мониторингдерди) жүргүзүү;
    6. көрнөк-жарнамалардын кыргызча жана сабаттуу жазылышына багыт берүү;
    7. мамлекеттик тил саясатын өркүндөтүүгө багытталган ар кандай акцияларды, семинар-тренингдерди, форум, кереге кеңеш, жыйын, талкууларды уюштуруу жана өткөрүү.
    8. Ийримдин катышуучулары

    Ыктыярчылар ийриминин катышуучулары ыктыярчылар кыймылынын идеяларын өз алдынча кабыл алуу менен аны иш жүзүнө ашырууга ыктыярдуу түрдө багыт алган жогорку окуу жайдын окутуучуларынан жана студенттеринен түзүлөт.

    1. Ийримдин түзүмү

    5.1. Ийримдин төрагасы жана курамы – ийримдин кеңеши тарабынан ачык шайлоодо тандалат. Төрага төмөндөгү ыйгарым укуктардын негизинде иш алып барат.

    • ийримдин ишине жалпы жетекчилик кылат, ийримдин кызыкчылыгын коргойт;
    • иш планга ылайык анын аткарылышына көзөмөлдүк кылат;
    • ийримдин жыйындарын алып барат, ийримдин иштери боюнча өзү окуган же иштеген окуу жайдын жетекчисине отчет берет.
    • республикалык деңгээлдеги иш-чараларга катышат.
    • ийримдин мүчөлөрүнө милдеттерди бөлүштүрөт.
    • төрага жок болгон учурда анын милдети ийримдин төрагасы тарабынан ийримдин мүчөлөрүнүн бирөөсүнө тапшырылат.
      • Ийримдин баш коштуруучулары (мүчөлөрү) – окуу жайдын окутуучуларынан, студенттеринен бир жылга шайланат.
    • Баш коштуруучулардын саны жалпы жыйында аныкталат. Алар ийримдин төрагасынын тапшырмасына ылайык иш алып барат.

     

    • 3.Аткарылуучу негизги иштердин түрлөрү
    • Машыктырууларды (тренингдерди) уюштуруу;
    • талкуулар
    • тестөө
    • викториналар
    • сынактар
    • иш-чараларга катышуу;
    • кереге кеңештер
    • аң сезимге чабуул ж.б.

     

    1. Ыктыярчылар ийриминин түзүмү жана иш тартиби

    6.1.Ыктыярчылар ийрими өз ишмердүүлүгүн атайын түзүлгөн пландын негизинде алып барат. Ийримдин иш планы окуу жайдын жетекчиси тарабынан бекитилет. Ыктыярчылар клубу өзүнүн ишмердүүлүгүн коомдук башталышта жүргүзөт.

    6.2.Ыктыярчылар ийриминин жетекчиси ийримдин жалпы ишмердүүлүгүн көзөмөлдөйт, жыйындарды өткөрөт, уюштуруу комитетин башкарат жана башка иш чараларды демилгелейт. Ийримдин жетекчиси окуу жайдын жетекчисинин расмий каты аркылуу чейрек сайын Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссияга отчет жана өз сунуш-пикирлерин берет.  Тилди өнүктүрүүгө багытталган иш-чараларды өткөрүүдө өнөктөштөр жана демөөрчүлөр менен иш алып барат.

    6.3.Ыктыярчылар ийриминин мүчөлөрү сунуштарды берүүгө, иш чараларды демилгелөөгө жана аткарылган иштер тууралуу маалымат берүүгө укуктуу.

    6.4.Ийримдин жыйыны айына бир жолу өткөрүлөт.

    1. Кыймылдын катышуучуларын сыйлоо формалары

    Ийримдин ишин жүргүзүүгө жигердүү салым кошкон ыктыярчылар КР Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын сыйлыктары (диплом, алкыш, китептер) окуу жайдын сыйлыктары менен сыйланат жана алган сыйлыктары эмгек китепчеге белгиленет.

2014-2020- жылдарда Кыргыз Республикасында мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн УЛУТТУК ПРОГРАММАСЫ

ULUTTUK PROGRAMMA

АКШнын Чикаго шаарында биринчи жолу кыргызча гезит чыгат.

Аталган гезит Америкадагы кыргызстандыктардын достук мамилесин чыңдоо жана ал жакта ташы өйдө кулаган мекендештерди даңазалоо максатында уюштурулду.

Америкада биринчи жолу кыргыз тилинде чыга турчу «Менин Кыргызстаным» гезити Чикагодогу кыргыздарга арналган жарнамалык багыттагы басылма экенин гезиттин башкы редактору Таттыбү Назаркулова Sputnik сайтынын кабарчысына билдирди.

Назаркулованын айтымында, гезитте Америкага келген мекендештерге жардам берүүчү маалыматтар да жарыяланат.

«Ар бир адам бөлөк-бөтөн жерге барганда тилин-дилин сагынат. Анан турмуштагы муктаждыктардан улам дарыгер, адвокат, автоунаа оңдоотуу, бала-бакча өңдүү көйгөйлөргө кабылат. Гезит аркылуу бул көйгөйлөрдү жеңилдеткенге аракет кылабыз. Биз жердештерибизге кыргыз жана орус тилинде кызмат көрсөткөн жайларды сунуштайбыз», — дейт ал.

Басылманын АКШдагы редактору жана кабарчысы Улан Бекташовдун айтымында, гезитти бир айда эки жолу 6 000 тираж менен чыгаруу пландалууда.

«Гезитибиздин башкы максаты Чикагодогу кыргыздарга тиешелүү, керектүү маалыматтарды жеткирип, журтташтарыбыздын жашоо-турмушун чагылдырып, соңку жаңылыктарды байма-бай жарыялап туруу», — дейт Бекташов. 

Маалымат технологиялары өнүккөн заманга карабай убакыттын абдан тардыгынан мекендештер кабардар болбой калган учурлар көп кездешерин айткан Назаркулова, Чикагодо болуп жаткан жаңылыктар менен ал жактагы кыргызстандыктарды кабардар кылып туруу үчүн алар көп барган ресторан, ашканаларга гезиттер таратыла турганын баса белгиледи.

Бекташов бул демилге мекендештер тарабынан жылуу кабыл алынып, ал тургай ар кимден ар түрдүү сунуштар түшүп жатканын кошумчалады.

«Кээ бирлери өз ашканаларынын жарнамаларын жайылтуу үчүн келишсе, кээ бир мекендештер өз өнөрлөрүн жана таланттарын билдирүү максатында кайрылып жатышат», — дейт ал.

Американын башка аймактарына салыштырмалуу Чикаго шаарында кыргызстандыктар көп жашайт. «Менин Кыргызстаным» гезити АКШда биринчи жолу кыргыз тилинде чыгып жаткан басылма. Анын редакциясында жалпысынан 4 киши иштейт. Башкы редактору Таттыбү Назаркулова жана ошондой эле эки кабарчы – Самат Сулайманов менен Марс Султанбеков Кыргызстанда отурат. АКШдагы редакторлук жана кабарчылык кызматты Улан Бекташов аркалайт.

БИШКЕК, 15-май — Sputnik.kg

Windows системинде кыргызча тамгаларды (ө,ң,ү) колдонуу боюнча

wind

 


«Мамтил-Лингво»

Январь 2017
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
« Дек    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031